|
| |
|
|
|
Çocuk
Sağlığı ve Gelişimi
|
B11 VİTAMİNİ - FOLİK ASİT
Folik Asit ve vitamin BC gibi isimleri varsa da folik asit olarak bilinir. Vücuda
girdikten sonra kimyasal yapısı değişir ve karaciğerde bir miktar
depolanabilir. Depo edilen miktar 6 - 9 ay kadar eksiklik belirtilerinin çıkmasını
engeller. Folik asitin içersinde barındırdığı moleküllerden PABA ve
Glutamik Asit ayrı bir vitamin gibi etki gösterir, sanki vitamin içersinde
vitamin gibidir. Barsak bakterileri tarafından da üretilmektedir. Dayanıksızdır,
ışık, ısı, bekleme ve pişirilme esnasında tahrip olur.
Folik Asitin Etkileri
Oldukça önemli görevleri vardır. Bazı işlevler için bulunması şarttır.
- B-12 Vitaminine benzer etki alanları olan THFA adlı enzimin ön
maddesidir.
- Amino asit, protein ve sinir sistemi iletisinde kullanılan bazı iletken
maddelerin yapımında rol alır.
- Hücre için şart olan DNA ve RNA sentezinde görev alır.
- Hücre bölünmesi için gereklidir. Bu etkisi ile büyümeyi de sağlar.
- Akyuvar denilen kan hücrelerinin yapımında bulunur.
- Anne karnındaki bebeğin sinir sisteminin gelişimi için gereklidir.
Folik Asit Eksikliği
Eksikliği pek de nadir değildir. Belirtiler B-12 Vitamini eksikliğine
oldukça benzer. Eksikliğin temelinde yatan sebepler başta taze sebze,
meyveden yoksun yetersiz beslenme, sindirim sisteminden emilimin ameliyat,
hastalık nedeniyle bozulması, alkol, ilaç kullanımı gibi metabolik
sorunlar, stres, hastalık, gebelik gibi aşırı tüketim olmasıdır. Bunların
sonucunda ;
- Gebelik döneminde olursa ciddi sorunlara yol açar. Normale oranla
gebelerde gereksinim iki katına çıkar. Bebek annenin karaciğerdeki
depolarını kısa sürede boşaltır. Ortaya çıkmaya başlayan belirtiler
de hamilelik ile ilgili durumlara bağlanır. Sonuçta gebelik toksemisi,
erken doğum, düşük ağırlıklı bebek ile bebekte spina bifida gibi
beyin - omurilik anomali ve hasarları oluşabilir.
- Megalablastik anemi denilen bir tür kansızlık hastalığı meydana
gelir. Sık görülen demir eksikliğine bağlı kansızlıktır. Folik
asite bağlı olan genellikle demir vermek ile kansızlığın düzelmemesiyle
anlaşılır.
- İştahsızlık, kilo kaybı, dilde şişme ve kızarma, bulantı, kusma,
ishal gibi sindirim sorunları ortaya çıkar.
- Huzursuzluk, baş ağrısı, bitkinlik, unutkanlık gibi hafif
belirtilerden sinirlilik, hırçınlık, düşmanca tavırlar, paranoya
durumuna kadar uzanan ağır sinirsel sorunlar oluşabilir.
- Enfeksiyonlara yatkınlık,
- Çarpıntı gibi bazı kalp sorunları oluşabilir.
Folik Asit Fazlalığı
Besinlerle fazlalığına yol açılmasa da vitamin ilacı şeklinde 2000
mikrogramın üstüne çıkıldığında sorunlar oluşur. Gebelerde bebeğe
zarar verebilir. Diğer kişilerde uykusuzluk, huzursuzluk, sindirim şikayetleri,
ciltte döküntü ve kaşıntı yapar.
Folik Asit Gereksinimi
Besinlerde değişik kimyasal bileşikler halinde bulunur ve bunlar vücutta
değişime uğrar. Burada yazılan miktarlar vitamin olarak değerleri
kapsamaktadır. Amerika'da yapılan araştırmalar halkın beslenme ile günde
ortalama 220 mikro gram Folik Asit aldığını göstermiştir.
| Yaş |
mikrogram / gün |
| 0 - 1 |
30 - 50 |
| 1 - 3 |
100 |
| 4 - 6 |
200 |
| 7 - 9 |
300 |
| 10 - 12 |
400 |
| Erişkin |
400 |
| Gebelik |
800 |
| Emzirme |
600 |
Folik Asit Doğal Kaynakları
Genel olarak yeşil sebzelerde bol miktarda vardır. Havuç, avokado,
yumurta ve portakal da bulunur. Besinlerde serbest ve bağlı denilen iki ayrı
formda bulunur. Besinlerdeki miktarlar serbest ve total (serbest + bağlı ) üzerinden
hesaplanır.
| 100 gr.da |
Serbest mg. |
Total mg. |
| Karaciğer |
---- |
140 |
| Pişmiş karaciğer |
---- |
40 - 80 |
| Böbrek |
60 |
80 |
| Kırmızı et |
4 |
7 |
| Pişmiş et |
0.2 |
0.6 |
| Ispanak |
170 |
200 |
| Marul |
20 |
20 |
| Yumurta |
10 |
20 |
| Beyaz ekmek |
8 |
30 |
| Esmer ekmek |
15 |
50 |
| Pişmiş yumurta |
2 |
5 |
| Portakal |
13 |
24 |
| Muz |
10 |
20 |
Folik Asitin Tedavide Kullanımı
- Eksikliğine bağlı kan hastalıklarında,
- Gebelerde doğumsal anomalileri önlemek için,
- Vücut direncini arttırmada,
- Hastalıkların nekahet döneminde,
- Alkol, doğum kontrol hapı kullanan ve sara hastalığı tedavisinde
- Stres altında olan ve bazı ruhsal şikayetleri bulunanlarda kullanılır
Vitaminler Sayfasına Dön

| |
|