|
| |
|
|
|
Çocuk
Sağlığı ve Gelişimi
|
FOSFOR
İnsan vücudunda kalsiyumdan sonra en çok bulunan elementtir. Vücut
ağırlığının % 1 ini teşkil eder. Bu miktarın % 85 i kemik ve dişlerdedir.
Gerek kemiklerde bulunuşu gerekse metabolizması kalsiyum ile yakından ilişkilidir.
Barsaklardan emilimi kalsiyuma göre daha kolaydır ve gıdalarla alınanın
% 70 i emilir. Emilimine Kalsiyum, D Vitamini ve Paratiroid Hormon etki eder.
Kemiklerden sonra en çok alyuvar denilen kırmızı kan hücrelerinde bulunur.
Kan düzeyi 2,5 - 4.5 mg / 100 ml. Dir. Kan düzeyi ayarlamaya böbrekler
etkilidir. Yiyeceklerde bol olmasına karşın antiasitler, demir, alüminyum ve
magnezyum emilimi azaltır. Kafein ise böbreklerden atılımı arttırır.
Fosforun Etkileri
- Kemik ve diş dokusunun temel maddesidir.
- Hücrelerde bulunur ve bazı kimyasal olaylara katılır. Adenozin Tri
Fosfat (ATP) denilen vücutta enerji olaylarının baş aktörünün yapı
taşıdır. Enerji üretilmesi için yağ ve karbonhidratların yakılmasına
etkilidir.
- Hücrelerin büyüme, bakım ve onarım işlemleri için protein sentezine
katılır.
- Genetik kodu taşıyan DNA ve DNA molekülündeki nükleik asit yapımında
rolü vardır.
- Fosfolipid denilen hücre zarlarının yapısında bulunan yağ moleküllerinin
yapısına girer.
- Sifingolipidler sinirlerdeki iletileri sağlarlar.
- Fosfoproteinler enzim sistemlerine girerler.
- Böbrekler aracılığı ile vücudun asit - baz dengesini korur.
- Adale ve kalp kasılmasına etkilidir.
- Niasin ve riboflavin vitaminlerinin aktif hale dönüşmesini sağlar.
Fosfor Eksikliği
Gıdalarla alıma bağlı eksikliği söz konusu değildir. Ancak emilimdeki
sorunlar eksikliğine yol açarlar. Kalsiyumun çok alınması, antiasit ilaç içilmesi,
yiyeceklerde yüksek oranda alüminyum, magnezyum ve demir bulunması bunu
yaratabilir. Belirtileri
- İştahsızlık, halsizlik, kilo kaybı,
- Huzursuzluk, gerginlik, gibi ruhsal yakınmalar,
- Eklem sertliği, kemik ağrıları, kemiklerin kırılganlığı ve duyu
kusurları,
- Büyüme yavaşlaması, kemik ve diş gelişimi geriliği gibi raşitizm
benzeri belirtiler
- Diş kayıpları, cilt sorunları ve eklem iltihapları ortaya çıkabilir.
Fosfor Fazlalığı
Toksik etkisi yoktur. Buna karşın kalsiyum dengesini bozar. Oluşabilecek
etkiler kalsiyum metabolizmasının bozulmasından dolayı olacaktır. Kendi başına
fosforun fazlalığı tansiyonu yükseltir. Kalsiyumun
yaratacağı etkiler kendi konusunda anlatıldığı için burada tekrar etmek
istemedim.
Fosfor Gereksinimi
Alınması gereken miktarları kalsiyuma benzer. Erişkinlere günlük 800
mg yeterlidir. Çocuklar ve gebe ve emziren kadınlara 1200 mg uygundur. Daha önce
belirtildiği üzere kalsiyum ile 1:1 oranında alınması uygundur.
Fosforun Doğal Kaynakları
Protein içeren tüm gıdalarda genellikle vardır. Et, balık, süt, peynir,
yumurta bu yönden yeterlidir. Çoğu besin maddesinin fosfor içeriği
kalsiyumun 10 - 20 katıdır. Süt ürünleri daha dengelidir. Gazlı içecekler
de bol olarak bulunmasına karşın hiç kalsiyum içermemektedirler. Kolanın
bir bardağı 500 mg fosfor bulundurur. Bu denli çok alınması vücut
dengeleri açısından olumsuz olmaktadır.
Elementler Sayfasına Dön
| |
|
